जिल्ला परिचय
जिल्लाको परिचय:
नेपालको मध्यपश्चिमी पहाडी क्षेत्र अन्तर्गत कर्णाली प्रदेशमा पर्ने यस सल्यान जिल्ला प्राकृतिक स्रोत साधन, प्राकृतिक सम्पदा, धार्मिक स्थलहरु, स्थानीय कला र संस्कृतिले भरिपूर्ण रहेको छ । २०७८ को जनगणना अनुसार २,३८,५१५ जनसंख्या भएको यस जिल्लाको सदरमुकाम मध्य भागमा अवस्थित छ । तीन नगरपालिका र सात गाउँपालिकामा विभाजित सल्यान जिल्लाको दक्षिणमा दाङ र बाँके, पूर्वमा रोल्पा, उत्तरमा जाजरकोट र पश्चिम रुकुम साथै पश्चिममा सुर्खेत र बर्दिया जिल्ला पर्दछन् । यहाँ क्षेत्री, ब्राहमण तथा घर्ती, बुढा, पुन राम्जा, सारु कुवँर, रोका, राई, कुमाल, गुरुङ, नेवार लगायतका जातजाति र कामी, दमाई, वादी, गाइने, सुनार, सार्की लगायतका दलित समुदायको मुख्य बसोबास छ ।
कृषि नै यहाँको प्रमुख पेशा हो । खेतीपातीका अतिरिक्त पशुपालन, वन पैदावार, नोकरी, ज्याला, मजदुरी, व्यापार र वैदेशिक रोजगारको पनि जनजिविकामा उल्लेख्य योगदान छ । बोसे जातको गुणस्तरीय अदुवा उत्पादन थलोको रुमा पनि चिनिने माल्नेटा, ढारखानी यसै जिल्लामा पर्दछ । अदुवाका अतिरिक्त सुन्तला जातको फलफूल, तरकारी बीउ र बेमौसमी तरकारी, मकै यहाँको प्रमुख उत्पादनका वस्तुहरु हुन । यस जिल्लाको प्रमुख नदी शारदा हो जो सल्यान जिल्लाको कृषि उत्पादनका लागि वरदान सावित भएको छ । कुपिण्डेदह क्षेत्र यहाँको मुख्य पर्यटकीय महत्वको स्थान हो भने खैरावाङ भगवती मन्दिर, छायाँक्षेत्र महादेवको मन्दिर, कालीमाटी देउती भगवतीको मन्दिर, मोखलाको शिवगुफा तथा कृष्ण मन्दिर र देवस्थल यहाँको महत्वपूर्ण धार्मिक स्थलहरु हुन् ।
जिल्लाको सदरमुकाम खलंगा, सल्ली बजार, श्रीनगर, थारमारे, कपुरकोट, लुहाम, काभ्रा, खरिबोट, बाङ्गेलाकुरी आदि शहर उन्मुख बजार केन्द्रहरुको रुपमा रहेका छन् । राप्ती राजमार्गको मध्यखण्डमा अवस्थित सल्यान जिल्ला आर्थिक विकासको सम्भावना बोकेको जिल्ला हो । व्यवसायिक सम्भावना बोकेका बालीहरुको उत्पादन र गुणस्तर वृद्धिका साथै पर्यटन विकास गर्न सके जिल्लाको आर्थिक समृद्धिमा टेवा पुग्ने देखिन्छ । रोजगारी, आयवृद्धि तथा जीवनस्तर उकास्न अझै थप व्यवसायिक उत्पादन, प्रविधि विस्तार, प्रशोधन तथा बजारीकरणमा जोड दिनुपर्ने देखिन्छ ।